Bạn quên mật khẩu? Đăng ký tại đây
  • Narrow screen resolution
  • Wide screen resolution
  • Auto width resolution
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • red color
  • green color
Đăng nhập

Mùi vị - Ẩm thực Việt nam

Thứ bảy
01
Tháng 11
Nhà arrow Các mục bài viết arrow Bánh, chè arrow Lục tàu xá, chí mè phủ, bánh trôi tàu ...
Lục tàu xá, chí mè phủ, bánh trôi tàu ... | In |
Người đưa bài: bani   
30/04/2007
 

Ngọt! Ngọt sắc lên đuợc!
Vị ngọt làm khẩu cái ta lú lẫn, mê mệt. Bánh trôi tàu và những thứ chè có cái tên lủng củng kiểu lục tào xá, chí mà phù khiến những kẻ ham thanh chuộng lạ dễ bị cám dỗ ghê lắm.


Lục tàu xá

Mà thực ra cũng có gì ghê gớm lắm đâu. Cũng là hai viên bột nặn to bằng hai quả trứng gà ri, luộc trong nước đường mà thôi. Bột cũng chỉ là bột nếp gói lấy chút nhân. Nhân thì không chỉ giản dị là cục đường phèn có màu nâu đâu. Hai viên bánh, một viên nhân đậu xanh nghiền nhuyễn với đường cát trắng, một nhân vừng đen xay. Ấy hai thứ nhân trái ngược lại buộc chung một nồi, múc chung một bát, xập xí xập ngầu như thế mà người bán hàng cấm có múc nhầm bao giờ. Lúc nào bát bánh trôi tàu cũng có đủ hai viên với hai loại nhân như sáng tối, nhật nguyệt dầm trong thứ nước đường màu vàng sóng sánh như hổ phách, thơm phức mùi gừng. Cái thứ nửa giống bánh trôi, nửa giống bánh chay mà lúc nóng ăn tuột cả lưỡi ấy chứ, người Việt vẫn gọi nôm là bánh trôi tàu. Thế nhưng ở Hải Phòng thứ ấy được gọi là "sủi dìn". Bánh trôi tàu thì cũng phải có tên Tàu chứ, dù cái tên Tàu ấy mấy đời đọc trại đi, nghe nhạt màu Trung Hoa lắm rồi.


Ông già bán chí mà phủ ở Hội an

Đi cùng với sủi dìn trong vai cách cách phải kèm thêm hai diễn viên phụ, đấy là chè lục tào xá và chí mà phù. Nếu lục tào xá thanh lành, nhẹ nhõm vào vai thị nữ, thì ắt hẳn chí mà phù sắm vai nô bộc vai u thịt bắp cho đủ lệ bộ theo hầu. Lục tào xá là chè đậu xanh chứ gì đâu. Nhưng đậu xanh phải được nghiền nát, sánh lên. Xúc nhỏ nhẹ từng thìa thứ chè đậu xanh nóng bỏng ấy, đôi khi thấy lẫn vào những lát củ giềng rong thái mỏng, nghe nhí nhảnh như một nụ cười. Và thơm ngát mùi vỏ quýt. Lầm lì hơn, chè vừng đen-chí mà phù đen như trời đêm 30, sánh như... bùn cống . Nhưng mà ngọt, béo, bùi không chịu được. Thứ vừng đen xay nhuyễn nấu thành chè ấy cho ta cảm giác vững chãi và tin cậy vô cùng.


Bánh trôi tàu
 

Trời rét, ngồi bên cạnh gánh Sủi dìn, chè vừng đen nóng hổi, lại có rắc thêm chút dừa và vài lát quẩy dòn tan, còn gì sánh bằng...Ta lại thấy cái giá rét của mùa đông đưa đẩy hương thơm, hơi nóng của những món ăn giản dị đậm chất Trung Hoa này, thật thú vị và nên thơ biết chừng nào...Image 

(Sưu tầm)

Các lời bình (8)

HongHa (01 05, 2007)


Chè mè đen (chí mà phù) ở Sài Gòn. Mại dzô nha bà con ...



emgaisaigon (01 05, 2007)


Sếp bà chí mà phủ naỳ  ngay góc Tân định phaỉ hông sếp ? bán ngon không sếp ?

HongHa (01 05, 2007)


=> Em Gái SG: Đúng rồi, bà bán chí mà phù này xuất hiện gần đây và buổi chiều bà loanh quanh khu vực Tân Định. Mấy chục năm tôi mới lại được ăn, cho nên thấy ngon. Mua một tô lớn giá 6000 đ.

miquang (15 05, 2008)


Hỗn hợp ba thứ có vẻ ngon lắm.


Mình mới ăn được hai là chí mà phủ ở Hội an, cũng ông giả trong ảnh bán, còn bánh trôi tàu thì ăn hoài, ngoài đường mấy bà bán chè hay bán, nhưng lục tàu xá thì chưa ném qua. Mọi người biết chổ nào bán ngon không chỉ cho mình với

Tiramisu (11 08, 2008)


ai an mon "chi ma phu" roi nhe rang ra cuoi thi cu nhu may cu nguoi Bac nhuom rang ay! Hoac la giong nhu an keo nhieu qua khong danh rang bi con ha an mat rang, hehehe smilies/grin.gif

miquang (11 08, 2008)


Chí Mà Phủ
Tôi đã gửi đến quý vị quá nhiều bài Chuyện Nhạt dựa trên các tin tức hoặc bài vở của khắp nơi trên thế giới (hầu hết là tại Hoa Kỳ), hôm nay, tôi xin mời quý vị cùng tôi hướng về một vùng đất ở xa tít bên kia bờ Thái Bình Dương - mà chúng ta vẫn thường gọi bằng 2 chữ “Quê Hương” - để cùng nhau ngậm ngùi khi tình cờ gặp lại những mảnh vụn kỷ niệm đang dần phai trong trí nhớ lưu đày.
Tôi không mê thức ăn ngọt dù rằng tôi vẫn bị bạn bè xếp vào loại người hảo ngọt một cách oan ức. Từ những ngày còn bé, tuy là một tay ăn quà vặt thuộc hàng cao thủ, nhưng tôi không hề được cảm tình mấy của các bà bán chè vẫn thường đi qua đi lại trước cửa nhà tôi. Lý do dễ hiểu là vì tôi rất thờ ơ với các món ăn có nhiều đường. Tuy nhiên, có một thứ chè mà tôi rất “ghiền” suốt từ bé đến lớn do một bà già Tàu gánh rong đi ngang qua xóm tôi ở vào mỗi buổi chiều. Thứ chè đen thui sền sệt đó chỉ ngọt vừa phải nhưng có cái vị bùi và mùi thơm rất đặc biệt đã làm cho tôi không thể kềm chế được cơn thèm mỗi khi nghe tiếng rao lơ lớ của bà… “Chí Mà Phủ”. Mẹ tôi giải thích cho tôi rõ vật liệu căn bản dùng để nấu loại chè đó là “mè đen”.
Những ngày mới luân lạc sang đây, nhớ lời rao buồn não nuột của bà già người Hoa tha phương cầu thực nuôi bầy con 9 đứa ăn học tới nơi tới chốn, và với cơn ghiền “Chí Mà Phủ”, tôi đã mừng rỡ vồ lấy các hộp “Chè Mè Đen” được nhập cảng và bầy bán trong các chợ Á Đông rồi đem về khui ra hâm nóng thưởng thức một mình. Tôi đã thất vọng và quên dần món chè khoái khẩu độc nhất của mình vì thứ nước lõng bõng nhạt nhẽo rất ư là phản nghệ thuật đó!
Ngày hôm nay, tôi vô tình được thưởng thức (hàm thụ) lại món chè đó, bằng một cái tên khác. Lần này không do một bà già Tàu bán, mà là do một ông cụ ở phố Hội An của xứ Quảng Nam nấu theo kiểu “hôm mét”, và do ký giả Trần Đăng của báo Lao Động xuất bản ở Việt Nam xuất cảng sang! Nào, mời quý hội viên của Hội Ái Hữu Quảng Nam Đà Nẳng hãy cùng tôi về dạo phố cổ Hội An và thưởng thức độc chiêu… Chí Mà Phủ nức tiếng Quảng Nam.
oOo
Ông Lão Xí Mà
Với tôi, ông luôn luôn bí ẩn như những mái ngói rêu phong của phố cổ Hội An, lặng lẽ chảy cùng sông Hoài ngót 500 năm nay. Người thì nói ông tên Ngô Hiển, kẻ thì bảo tên ông là Ngô Thiệu, còn những ai mỗi sáng phải mất một ngàn để mua quà dụ trẻ thì gọi ông là “ông lão xí mà”. Chúng tôi ăn đến chén chè thứ 30, lại móc túi “bo” cho ông thêm hai chục ngàn nữa, hy vọng sẽ được nghe từ chính ông nói ra tên mình, nhưng cũng đành thua cuộc. Chỉ biết rằng ông cổ như phố cổ và gánh chè của ông đã trở nên quen thuộc với người Hội An 60 năm nay.
“Nhưng mà cậu hỏi tuổi của tôi để làm chi chứ? Nhiều người cứ nói Hội An 500 tuổi, rồi 400 tuổi, sai hết. Di sản làm gì có tuổi? Tôi cũng cổ như Hội An đây. Có điều tôi chưa được công nhận là di sản thôi!”. Múc xong chén chè cho một người mẹ trẻ, ông ngước nhìn tôi, thật hóm: “Còn hỏi chi nữa không?”. “Dạ thưa, có người gọi bác là “ông lão xí mà”. Sao lại là “xí mà” hả bác?”. Ông cười. Còn đúng hai chiếc răng. “Riêng cái tên nớ thì đúng. Xí mà là thứ mà nãy giờ cậu ăn đấy. Chỉ nên biết rứa thôi. Đi giải cho được cái chữ “xí mà” có từ hồi nào, khác nào đi tìm lời giải cho câu hỏi “sông Hoài có từ hồi mô?”.
Thấy tôi lớ ngớ trước cái kiểu trả lời úp úp mở mở ấy, ông lão dấn tới luôn: “Còn trẻ mà chậm hiểu hè?”. Hai từ “còn trẻ” được ông kéo ra thật dài. Tôi thật bối rối trước sự đáo để của ông lão. Bụng bảo dạ: “Gặp đúng thứ thiệt Quảng Nam rồi đây”.
Mỗi Ngày Một Gánh
Những ai từng sống ở Hội An 5-10 năm trước, chắc sẽ không quên hình ảnh này: Đúng 6 giờ sáng mỗi ngày, bất luận trời mưa hay nắng, trên các con đường của khu phố cổ, có một cụ già, gánh trên vai đôi thùng thiếc đen xỉn vì ám khói, bước những bước thật chậm rãi, không một tiếng rao, chốc chốc dừng lại để bán hàng cho khách. Đó là “ông lão xí mà”. Đôi thùng thiếc ấy, một đầu dùng để đựng chè xí mà, đầu kia đựng chén và nước rửa, treo toòng teng nơi mút đòn gánh là chiếc biđông đựng nước uống. Cứ hết phố này, ông sang phố khác, chậm rãi bước, lặng lẽ bán, mỗi ngày một gánh chè, đúng 60 năm. Người dân Hội An hình như đã quá quen ông lão, trẻ con cũng đã thuộc lòng giờ giấc của những bước chân chậm rãi nơi ông nên chẳng cần nghe tiếng rao, chúng cũng biết là sắp nhận được món quà độc đáo từ ông, giá đúng một ngàn.
Mỗi ngày một gánh, 60 năm là bao nhiêu gánh chè? Mỗi ngày đi qua 20 con phố, dài 10 ngàn mét, 60 năm qua, ông đã đi bộ bằng chiều dài của mấy vòng trái đất này? “Làm răng mà tôi tính cho được? Cậu nhìn vào chiếc đòn gánh kia thì biết!”. Tôi nhìn vào nơi ông chỉ. Đó không còn là chiếc đòn gánh đơn thuần nữa. Thời gian và mồ hôi của chủ nhân đã kịp dát lên đoạn tre già vô tri kia những nhọc nhằn đen bóng. Hai năm qua, khi đã sang tuổi 90, sức khoẻ đã không cho phép bước chân ông lão gõ những nhịp guốc mộc quen thuộc trên các con phố cổ nữa, ông lại chọn cho mình một chỗ ngồi khá yên tĩnh trên đường Nguyễn Trường Tộ. Vẫn mỗi ngày một gánh và bán hết trong một buổi sáng. Nếu như ngày trước, ông tìm đến khách hàng bằng những bước chân chậm rãi ấy, thì bây giờ, người Hội An lại tìm đến ông. Chốc chốc, một chiếc xe đạp dừng lại trước gánh chè. Chủ cũng không màng hỏi khách là mua bao nhiêu mà chỉ nhìn mặt rồi...múc chè cho vào túi nylon! Tôi hỏi: “Làm sao bác biết chị ấy mua bao nhiêu mà bán những hai túi?”.
Ông lại đưa chiếc quạt nan lên phe phẩy: “Ba năm trước, cô nớ chỉ mua một túi. Chừ mua hai túi. Biết răng không?”. Tôi lắc đầu. Ông lão nhìn về phía người mua chè: “Đứa nhỏ một tuổi rồi phải không?”. Người đàn bà gật đầu thân thiện. Ông lão nhìn sang tôi: “Cô ấy có đứa con thứ hai. Hai đứa phải mua hai túi. Một túi để nó đánh nhau à?”. Chị Thư - người mua chè, xác nhận: “Ông thuộc lòng từng khách một ấy mà. Hội An ni, ai ông chả biết”. Tôi hỏi chị Thư: “Có khi nào chị mua chè chỗ khác?”. Chị nhìn tôi ngạc nhiên: “Biết mua loại chè ni chỗ mô nữa? Ở Hội An, hồi mô đến chừ, tui chỉ thấy có mỗi ông lão này là bán chè xí mà thôi. Một gánh duy nhứt, không có gánh thứ hai. Đứa trẻ mô được ăn chè của ông một lần, lần sau chớ có đổi món. Ngày mô tui cũng phải mua cho mỗi đứa con một túi”.
Cổ Như Phố Cổ
Cứ xong một lượt khách, ông lại ngồi bất động như một thiền sư. Nếu không trò chuyện cùng ông từ trước, nhìn cái dáng ngồi ấy, chắc là tôi chẳng dám đến gần. Khuôn mặt ông phảng phất một vẻ liêu trai khó tả. Cái sương khói huyền hồ như lẫn vào đôi quang gánh, như nhập vào bộ xiêm y nơi ông. Nhìn kỹ hơn một chút nữa, tôi chợt nhận ra rằng ông đã “nhập” vào Hội An tự bao giờ không biết. Ông “lạ” từ bộ quần áo nâu sồng may theo kiểu Tàu, đến đôi quang gánh, cả cái thứ nước chè ông mời khách cũng quá đỗi cổ xưa. Ông cẩn thận cho chè vào túi nylon, lần bàn tay nhăn nheo xuống dưới đáy chiếc thúng cũ rồi lấy ra một sợi dây lác, buộc thật chặt miệng túi, trước khi trao cho khách. Những ai ăn chè tại chỗ, ông múc ra một chiếc bát nhỏ, cẩn thận đến mức không rơi một giọt. Xong, ông lão rửa bát bằng một thứ nước rất lạ, có mùi thơm hăng hắc, mà theo cách giải thích của ông là “đừng có hỏi!”. Khi khách mua chè đã vãn, ông bắt đầu mang tiền ra sắp xếp theo mệnh giá. Tuổi ngoài 90 rồi mà mắt còn tinh lắm. Ông tỉ mẩn cho những đồng có mệnh giá lớn hơn (cao nhất là tờ 10 nghìn) vào túi áo trên, dùng kim băng ghim lại thật chặt; còn số tiền lẻ, ông cho vào túi dưới. Ông bảo: “Để thối lại cho dễ”. Tôi ước chừng khoảng một trăm nghìn. Thế là ông lão đã thắng, ít nhất cũng kiếm được năm chục. Gần “bách niên” rồi mà ngày kiếm năm chục từ sức lao động của mình, trai tráng như tôi cũng xin bái phục. Tôi vờ thử tài ông: “Cụ nhầm tờ 500 cho lẫn với tờ 10 nghìn kìa!”. Ông nghiêm mặt: “Đừng giỡn với lão nghe! Hơn 60 năm bán chè, lão chưa nhầm một cắc!”. Tôi tái mặt!
Người “Giải Mã” Những Bí Ẩn
Định tiếp tục cuộc trò chuyện đến khi nào “moi” cho được tên ông thì thôi nhưng tôi biết, có ngồi tàn đêm đi nữa thì người thua cuộc cũng vẫn là tôi. Vừa giận, lại vừa nể ông lão. Đang lúc bí, một người bạn ở Hội An mách cho đường đến nhà ông. Luồn sâu trong một con hẻm nhỏ trên đường Trần Hưng Đạo, tôi tiếp cận được ngôi nhà. Ra mở cổng đón khách là một cụ bà nhỏ nhắn và xởi lởi. Khác với cái cách úp mở ma ma phật phật của cụ ông, cụ bà đi thẳng vào cái mà tôi cần: “Ông tên là Ngô Thiểu, người gốc Hội An. Còn tôi quê Điện Bàn. Tôi với ông ấy gặp nhau trên 60 năm nay, mười lần sinh nhưng còn có 4 người. Tất cả đều thành đạt. Tất cả đều nhờ vào... gánh chè của ông ấy để lớn lên và học hành. Và, cũng tất cả đều không theo “nghề” của cha mẹ. Ba giờ sáng đã thức dậy rồi, thanh niên bây chừ, chịu không nổi mô!”.
Ngừng một lát, bà cụ tiếp: “Xí mà là tên gọi của người Tàu dùng để chỉ loại chè lấy mè (vừng) đen làm nguyên liệu. Cậu hỏi lai lịch của gánh chè ấy à? Chuyện dài lắm. Ngày mới lấy ông, cha mẹ hai bên đều nghèo nên chẳng giúp được gì. Con cái thì cứ sòn sòn hai năm đôi. Tôi phải gánh cá chuồn lên tận thượng nguồn Thu Bồn đổi gạo nhưng vẫn cứ thiếu trước hụt sau. Một đêm, đang giữa khuya, ông bùng dậy và nói như người mộng du: “Tui nhớ ra rồi, mẹ nó ơi!”. Gặng hỏi mãi, ông chẳng nói gì, chỉ thấy sáng sớm hôm sau, ông xăm xúi ra chợ mua mè đen, rau má, bồ ngót, đường bát và một cái xoong thật to, rồi nhóm bếp. Gánh chè ra đời từ đó. Chẳng phải ông tự nghĩ ra đâu mà lúc nhỏ, ông ấy có đi làm công cho một gia đình người Hoa ở Hội An này và học được nghề nấu chè xí mà từ gia đình người Hoa nọ”. Cũng theo bà cụ, sở dĩ món “xí mà” đã mê hoặc nhiều người không chỉ vì mùi vị của rau ngót, rau má hay mè đen, đường bát mà còn có một thứ khác.
Bà bảo: “Ba giờ sáng đã dậy để đãi mè, lặt rau, giã thật nhuyễn rồi lấy nước cốt cho vào nồi chè. Có một điều bí mật nơi ông mà tôi không được biết. Đó là khi gánh chè chuẩn bị “lên đường”, ông móc trong túi ra cho vào nồi chè một loại thuốc bắc nào đó mà chỉ có ông mới được đi mua mà thôi”. Nghe cụ bà nói thế, tôi lại nghĩ vẩn vơ: Ông này cũng giống Hội An đây, vừa cụ thể, gần gũi nhưng cũng hết sức bí ẩn. Một người bạn của tôi đầy vẻ tự hào khi nói rằng ở Hội An quê anh, mỗi người dân đều giữ một phần di sản. Theo cách nghĩ của anh bạn thì cụ Ngô Thiểu , dù ở tuổi 90 nhưng vẫn gánh cái di-sản-xí-mà trên vai mỗi ngày vậy.
TRẦN ĐĂNG
(LAO ĐỘNG - số 133. Ngày 13 tháng 05 năm 2003)

Viết lời bình
bạn phải đăng nhập hoặc đăng ký để viết lời bình.

Copyright 2007. All Rights Reserved.
busy
  Bài mới
Bài cũ
<< trang trước                    trang tiếp>>

Nhà bếp

Tô inox
Tô inox

Add to Cart

Nồi Alessi
Nồi Alessi

Add to Cart

Muỗng Robert Welch
Muỗng Robert Welch

Add to Cart

Gắp bánh, salad
Gắp bánh, salad

Add to Cart

Ngoài chợ trời

Latest Message: 2 weeks, 6 days ago
  • tun : Kem đánh răng muối tre của hàn Quốc dùng cũng rất khá.
  • regalvn : cám ơn bác Essen nhiều!
  • essen : vào tìm kiếm bài : các loại muối ăn thú vị nhất thế giới
  • essen : xem cac loai muối tại đây : «link»
  • regalvn : cách đây 1 năm mình có coi chương trình americas chef Iron họ có nói vấn đề sử dụng muối trong nấu ăn nhưng lâu rồi quên mất ! mong các vị nói đến các loại muối nầy Thanks
  • regalvn : msg đến bác Ess và bác Rich trong ẩm thực muối có mấy loại để dùng trong nấu ăn ! theo mình biết thì có 2 loại đặc dùng cho món thịt và món hải sản ! mong msg
  • lean : sao lâu ghê mới thấy bài đăng vậy các anh chị
  • cudat_sg : Cám ơn TT cho bài cá Chai; nhìn da của nó nhăn rúm như bà già, mặt thì xấu trai hơn tui rồi đó Smile .  TT tìm dùm bài khô cá Ngộ đi TIA .
  • Ti Ti : Ủa! CD Không biết 2 con này thật sao? Vậy khi nào về VN tha hồ xơi nhe!
  • cudat_sg : Hehe..,  cũng muốn thưởng thức lắm, nhưng chưa có cơ hội; cá Ngộ thì cũng chưa bao giờ thấy; và cá chai cũng không hiểu là gì !!!  Nhưng cũng cám ơn Ti Ti nhiều .
Please Login to shout..
Chúng ta có 232 khách trực tuyến

Lời bình mới

  • Sò điệp rang muối tiêu
  • Ai làm gì cũng nên nhớ mãi câu này về con sò điệp :
  • Bún cá thu chua cay
  • món này hôm tết tây nấu đãi bạn bè wink
  • Sò điệp xúc trứng
  • Thật là hấp dẫn, tớ rất thích nấu ăn, cho tớ hỏi n&#-1234;.
  • Bánh mì xá xíu
  • Quá hấp dẫn..
  • Các loại muối ăn thú vị nhất thế giới
  • Theo mô tả thì mình có thể làm được muối ống tre, ho®..
  • Bánh mì cuộn chà bông
  • Nhìn cái bánh của bác thấy thèm quá ! Để bắt chước l...
  • Món lạ từ ốc dừa
  • Mới đọc " ốc dừa" tưởng là  con ốc dừa nhỏ xí ch&#-1234;.
  • Đậu bắp trộn thịt băm
  • món này ngon, dễ làm, trời đang nóng nhìn hấp dâʮ..
  • Orange sandwich cookies
  • Hi Bác Rich, em thích bánh này, nhưng em không kiếm ra cái mn..
  • Sirup bắp, mạch nha
  • Ái chà! Đường fructose lại có nhiều trong trái cây mà em...
  • Dụ lịch và ẩm thức: An Giang
  • Nuôi cá với mật độ thế này thì ... tội nghiệp cho chn..
  • Về Trà Vinh ăn con chù ụ
  • Mấy năm trước đi công tác ở Quảng Ninh, Bãi Cháy đưṮ..
  • Khô cá hồi, Khô cá thu… cách làm khô cá các loại
  • LL cho HA xin hình máy sấy luôn nhe.. Tks..
  • Khổ qua rừng
  • Nếu như khổ qua rừng lên tới bàn tiệc rồi thì con ngĮ..
  • Du lịch và ẩm thực: Vĩnh Long
  • Vĩnh Long ơi.. Ước gì được cùng thuyền và mời cô 1 t...
  • Thịt bê
  • Mắc tiền nhưng ăn cũng không đậm đà như thịt bò.
  • Du lịch và ẩm thực, Tiền Giang
  • Món chuối quết dừa lạ dữ, nửa giống món ngọt, nữa ...
  • Vịt Kho Ngũ Vị
  • Nhìn cái ơ này hấp dẫn qua! wink