Bạn quên mật khẩu? Đăng ký tại đây
  • Narrow screen resolution
  • Wide screen resolution
  • Auto width resolution
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • red color
  • green color
Đăng nhập

Mùi vị - Ẩm thực Việt nam

Thứ sáu
25
Tháng 7
Nhà arrow Các mục bài viết arrow Quê Nhà arrow Mâm cỗ cúng tổ tiên ngày Tết
Mâm cỗ cúng tổ tiên ngày Tết | In |
Người đưa bài: Vienxu   
02/02/2007

Mâm cỗ ở nơi này hay nơi khác trong cả nước có khác nhau về hình thức nhưng vẫn biểu hiện lòng thành kính thiêng liêng dâng lên tổ tiên, để con cháu thấy đó mà nhớ đến nguồn cội ông bà, tâm niệm tấm lòng hiếu thảo với gia đình, với xã hội…

 

MAMCOMCUNGNGAYTET.jpg image by hinhtian3

 

Năm hết Tết đến dù ai muốn mua gì, sắm gì trước sau cũng tập trung vào mâm cỗ Tết. Cách nay chừng năm thập kỷ từ thành thị tới nông thôn, dù giầu dù nghèo thì cũng cúng đủ 4 ngày Tết. Nhà giầu thì mâm cỗ làm đủ mười món, nhà nghèo thì cũng có cái chân giò và hương hoa thắp trọn 4 ngày Tết.

Có thể nói không tỉnh thành nào chuẩn bị mâm cỗ cúng tổ tiên và cúng gia tiên có lòng thành kính và kỹ lưỡng như người Hà Nội. Phong tục này được lưu truyền từ trên 2000 năm cho tới nay.

Khi mâm cỗ ngày Tết được hoàn tất, người ta thấy từng món ăn thể hiện đầy đủ hồn dân tộc, những món ăn sang quý truyền thống của ông bà xưa được phục hồi, được sáng tạo, là dịp cho những ai đến dự cỗ trực tiếp tìm hiểu lịch sử cha ông từ văn hóa ăn uống và nghệ thuật nấu nướng qua mâm cỗ Tết của dân tộc Việt. Không có mâm cỗ nào của người Việt Nam là không được những người làm bếp bày tỏ tình cảm trân trọng dân tộc của mình bằng kỹ năng chế biến các món ăn một cách nghiêm túc đến mức cầu kỳ như vậy. Thậm chí trong khi nấu cũng kiêng không nếm sợ bất kính với tổ tiên. Người làm bếp giỏi chỉ cần ngửi hương vị thức ăn là có thể biết được đậm nhạt. Nếu muốn thử thức ăn chín tới hay quá mềm chỉ dùng đũa thử là biết. Khi đi chợ người mua cẩn thận từ cách chọn cây Rau tươi ngon, cách lựa chọn gia cầm, ví như gà cúng giao thừa nhất thiết phải là trống hoa chưa "toòng teng" gì với bạn mái để cúng gia tiên. Nếu gia cảnh còn khiêm tốn thì lựa chọn một cái chân giò thật ngon cũng được.

Gà để nấu là loại gà đã có con rồi nhưng chưa có cháu, nghĩa là chưa già, không béo quá thì thịt mới ngọt, nấu mới mềm. Những loại rau, củ, qủa cũng được lựa chọn thật kỹ lưỡng để nấu các món hạnh nhân, món xu hào nấu nấm tôm nõn, xu hào hoặc xúp lơ xào bóng rồi những món nấu đông, măng lưỡi lợn nấu chân giò, giò thủ, nem rán, bánh chưng xanh, dưa hành bên đĩa sôi gấc màu hoa hiên rực rỡ.

Cơm cúng thường được nấu từ gạo dự, bây giờ giống gạo đó đã bị mai một thì gạo tám thơm được thay thế, là những món ăn không ngán, nhìn không nhàm và… cũng không được phép ngán, không được phép nhàm chán trong ngày đầu năm.

Cũng vì một niềm khát vọng nhớ mâm cỗ Tết mà những người con, người cháu dù công tác hay học hành ở miền xa xôi nào, dù tàu xe khó khăn đến đâu cũng ráng thức đêm thức hôm mua được tấm vé để về dự. Cũng vì mâm cỗ cúng tổ tiên ngày Tết mà không ít Việt kiều vượt xa hàng vạn dặm để về quê hương. Để được chắp tay trong khói nhang trầm, để được khấn nguyện chân thành trước bàn thờ gia tiên, để được thấy những sắc màu của dân tộc mình trên mâm cỗ ngày Tết. Được giao hòa trong tình cảm gia đình dưới mái ấm, bởi tình cảm ấy không thể mua được bằng đồng mỹ kim trên sứ người. Bởi chỉ có người Việt hiểu rõ hơn ai hết về chân giá trị mâm cỗ Tết của người Việt Nam, mâm cỗ ngày Tết không cho phép lai căng bất cứ dân tộc nào để tỏ lòng thành kính sâu sắc và thiêng liêng với tổ tiên.

Sau khi cúng tổ tiên và cúng gia tiên, dự với mâm cỗ trong ngày Tết, từ người lớn tuổi cho tới đứa trẻ nhỏ tuổi nhất cũng đều khoác trên mình trang phục đẹp nhất. Ngồi với mâm cỗ, mọi người sẽ được lắng nghe đầy đủ cung bậc cảm xúc của người thân, được hiểu biết mọi thông tin vui, lạ mà những thông tin đại chúng chưa biết tới. Con cháu tụ hội quanh mâm cỗ ngày Tết không đơn thuần được thưởng thức miếng ngon xưa ông, bà, cha, mẹ đã từng nấu mà còn là cơ hội được chứng tỏ mình vẫn tròn chữ hiếu, không làm rơi rớt chữ lễ và không làm mai một chữ nghĩa. Dù con đường mưu sinh gập gềnh, khúc khuỷu mình vẫn không thể dừng chân, bởi dừng lại là mình sẽ lạc hậu mà mình vẫn phải tự rượt đuổi chính mình trên thương trường.

"Làm người hữu tử hưu danh/ Sống lo xứng phận, thác đành tiếng thơm", cho nên, chính gia đình là nơi mình tìm lại chính mình. Bởi gia đình là nơi bắt đầu nguồn sống và đào tạo cho mình là con người hoàn chỉnh để trở lại phục vụ cuộc sống. Gia đình cũng là nơi giúp cho mỗi người tự hoàn thiện mình, giúp cho mình giữ được chữ thiện, chữ tâm làm gốc. Đó là nguyên nhân mà mọi thành viên trong gia đình luôn luôn trở về dưới mái ấm trong ngày Tết cổ truyền để được quây quần bên mâm cơm cúng gia tiên .

Dù là mâm cỗ của người Hà Nội hay người Sài Gòn hoặc các tỉnh thành trong cả nước có khác nhau về hình thức nhưng vẫn biểu hiện lòng thành kính thiêng liêng dâng lên tổ tiên, để con cháu thấy đó mà nhớ đến nguồn cội ông bà, mà tâm niệm với tấm lòng hiếu thảo với gia đình, với mọi hành động và việc làm của mình với xã hội. Để rồi cứ luân hồi, năm hết Tết đến mọi người lại trở về với mâm cỗ ngày Tết thân thuộc từ hàng ngàn xưa tới nay, đã chiếm một vị trí quan trọng trong mỗi gia đình dân tộc Việt
Nam.

Nguyễn Thị Ngọc Trâm

Các lời bình (6)

Vienxu (05 02, 2007)


Đọc bài này thấy nội dung hay lắm nhưng Vienxu thực tình chưa được một lần "ăn cỗ Tết" cho đúng nghĩa (dù Tết cũng thích cái món chân giò nấu măng .. cực kỳ !). Do "bôn ba" ở nước ngoài lâu năm, có những chuyện mọi người thấy "thường" mình lại thấy .. lạ lạ, nên cho thắc mắc và hỏi chút nhé :

1- Trong bài có nói  :  Có thể nói không tỉnh thành nào chuẩn bị mâm cỗ cúng tổ tiên và cúng gia tiên có lòng thành kính và kỹ lưỡng như người Hà Nội. Phong tục này được lưu truyền từ trên 2000 năm cho tới nay. 
Hình như vài năm nữa , Hà nội mới mừng lễ 1000 năm Thăng long phải không nhỉ ? Thế .. tác giả bảo "phong tục này được lưu truyền từ trên 2000 năm cho tới nay" .. là hơi nhiều thì phải  ? (Dù rằng Vienxu vẫn nghĩ .. nếu có lưu truyền từ 1000 năm trở lại đi chăng nữa cũng là quá hay rồi đó chứ !! .. cũng may là chưa phải 4 ngàn năm như ta vẫn thường hay .. phóng viết !! )

- Theo Vienxu hiểu, mâm cúng tổ tiên cũng là mâm cỗ ăn Tết . Câu hỏi là : Cúng tổ tiên vào lúc nào thì đúng  ? Lúc giao thừa hay khoảng trưa trưa mồng một ? Nếu cúng giao thừa thì mâm cỗ để trên bàn thờ tới mãi trưa hôm sau mới hạ xuống cho con cháu "ăn chia" à ? Có nguội ngặm đi, có đóng mỡ ra  không ?

- Bài cũng có nói tới "trọn 4 ngày Tết" thay vì "3 ngày Tết" . Cái ngày thứ tư đó là hôm nào : Là ngày trước Tết (ngày 30) hay ngày mồng bốn ??

( Tết gây tình cảm nhớ nhung cho nhiều người mà đôi khi có lẽ vì thế mà người ta dễ nói quá đi chút chăng .. như khi tác giả viết : những người con, người cháu dù công tác hay học hành ở miền xa xôi nào, dù tàu xe khó khăn đến đâu cũng ráng thức đêm thức hôm mua được tấm vé để về dự .. Nói cường điệu rứa cho ra vẻ khó khăn, tốn nhiều công sức chứ Vienxu cứ nghĩ người ta bán vé tàu-xe-máy bay thiệt ra là vào "ban ngày ban mặt" chứ, có đúng thế không ạ ? )

Ngògai (05 02, 2007)


Chuyện "thức đêm, thức hôm" để mua được tấm vé tàu là đúng đó Vienxu. Không có cường điệu đâu. Trước khi chuyện "đặt vé trên mạng" được áp dụng từ hồi năm kia thì nhiều năm trước, cứ khoảng 3 tháng trước Tết, mọi người rồng rắn ra nhà ga để mua vé. Tất nhiên, nhà ga chỉ làm việc theo giờ hành chánh, có bán vé ban đêm bao giờ. Nhưng bạn cứ thử tưởng tượng như nhà ga bắt đầu mở cửa bán vé từ 7 giờ sáng thì hiển nhiên 6g30 sáng bạn đã có mặt để được mua vé đầu tiên chứ gì. Rủi thay có người còn dậy sớm hơn bạn, họ xếp hàng từ 6 giờ kia. Nhu cầu thì cao, mà nhà ga thì đáp ứng không kịp. Cứ như vậy mà có người nửa đêm đã vác chiếu ra nhà ga xếp hàng rồi. Nói "thức đêm, thức hôm" là thế.
Dĩ nhiên, bạn không muốn xếp hàng mà túi rủng rỉnh tiền thì chịu mua vé chợ đen cũng được. Còn lười và muốn rẻ tiền thì đi xe bus. Bạn cứ đợi dọc đường, vẫy tay đón xe là xong. Đi về miền Nam còn đỡ, chứ đi miền Trung thì cực lắm. Cứ 15 phút một lần, xe dừng đón khách, nhận hàng, dỡ hàng nên trên một quãng đường 400 cây số phải đi từ sáng sớm đến gần chiều tối mới tới nơi. Khách vừa bị chèn như cá mòi hộp, vừa bị ép ăn "cơm tù" - cơm bán ở mấy quán bình dân trên quốc lộ, vừa dở, vừa mắc cắt cổ, khách không muốn ăn cũng phải ăn rồi mới được đi tiếp. Thêm nữa, đường ổ trâu, hay đường đang thi công rất nhiều, đi xe bị xóc lên xóc xuống muốn oải chè đậu luôn. Hồi đó, ngò gai đi từ Huế vào Sài Gòn bằng xe buýt mất hết 2 ngày 1 đêm lận đó. Bận đi từ Sài Gòn ra Huế thì đi xe lửa, tuy ngồi ghế cứng nhưng sướng hơn nhiều.

dongsong (05 02, 2007)


Nói cái chuyện thức đêm thức hôm mua vé tàu mới nhớ, nói như Ngògai, dậy từ 6g để chờ sắp hàng là còn đỡ nha, nhớ năm nào, ( cũng cách đây 2 năm thì phải), đi mua vé giùm cho một người bạn, ba chị em dậy từ 4g sáng, trời lạnh thấy tía mà mò ra nhà ga, cha mẹ ơi, là đã có một hàng người dài cả cây số chờ sẵn rồi, đang chen lấn để đến gần chỗ bán vé hơn chút thì bị quát " tui sắp hàng ở đây từ 2g mới được chỗ này nha, sắp hàng đàng quàng coi ", thế là lọt tọt đi xuống cho đúng thứ tự, đứng gần 3 tiếng đồng hồ vẫn chưa được lên giữa hàng, thôi po' tay, đi về luôn. Chưa thấy ở đâu mà mua vé tàu khổ như ở VN.

Còn chuyện " 4 ngày tết " theo như ngoài quê DS thấy là tính từ ngày 30, đó chính là ngày cúng ông bà, ngày này, hầu như nhà nào cũng cúng, món cúng làm món gì cũng được nhưng nhất định phải có cơm và 1 dĩa tam sên ( gồm một miếng thịt luộc, một cái trứng vịt và 1 con cua ) cho bàn thờ ông thổ thần ( ông địa, ông thần tài) sau đó là liên tù tì từ mùng một đến mùng ba, mùng ba là ngày cúng tạ, tạ trời đất, tạ ông bà, và coi như hết tết.

Măm cỗ ngày Tết ở đâu ko biết chứ từ nhỏ tới lớn, DS cứ thấy bà nội cúng có vài món à, gồm bánh chưng ( hoặc bánh tét ), củ cải, một đĩa măng thịt kho béo ngậy, một đĩa thịt kho trứng, một đĩa mứt các loại ( mứt gừng, mứt bí, mứt me...) và 1 phong bánh in.

Ngày Tết, thích nhất là ngửi mùi nhang trầm, loại nhang khoanh, để cả ngày không tắt, cả ngày trong nhà cứ thoang thoảng mùi thơm nhè nhẹ, thấy ấm cúng lắm

CapriR (05 02, 2007)


Bài viết thì dài mà không có trọng tâm vô đâu hết. Viết cứ như đếm chữ lấy tiền.
Lỗi chính tả: Xứ người chớ hông phải sứ nguời.

Vienxu (06 02, 2007)


Bây giờ thì VienXu hiểu cái vụ "thức hôm thức khuya" này rồi , cám ơn nha  

(Cũng nói "sự thật" để .. yên ủi : Có lần ở đây hãng du lịch kia bán vé máy bay giá rẻ - chỉ bằng nửa giá thường , nhưng không cho mua o­nline - làm tui thấy cũng ham tới ngồi chờ từ 10 giờ sáng  - đụng bữa thứ 7 không có chuyện chi làm nên cũng không sao mấy - rục rịch tới 4 giờ chiều tới phiên mình thì được báo là .. hết chỗ, có tức không kia chớ . Tuần sau đi một hãng du lịch khác .. hông chờ chực gì ráo cũng mua được vé , giá còn rẻ hơn chút xí  . Bởi vậy, cung có khi không ứng đủ cầu .. mua được cái vé thì nên mừng cái đi   )

Cũng đồng ý với Capri cái ý nói tác giả dám viết "đếm chữ lấy tiền "  lắm á !!
Đọc bài trả lời của DongSong hay của Ngògai tui cũng thấy cái không khí Tết nó toát ra hơn chớ không "kiểu cách dài dòng" như trong bài chính .
Tui cám ơn bạn hiền trả lời cho hiểu cái vụ 4 ngày Tết . Đọc trong bài thấy viết  : "Cách nay chừng năm thập kỷ từ thành thị tới nông thôn, dù giầu dù nghèo thì cũng cúng đủ 4 ngày Tết" tui cứ tưởng lầm đấy là cái "khám phá" gì đặc biệt lắm về quá khứ , hồi xưa ăn Tết 4 ngày (ngon hơn ) mà giờ còn có 3 ngày  !! Té ra viết rứa là viết lộn lạo .. đâu có phải "cách nay 50 chục năm gì đâu" ; giờ vẫn có nơi người ta  tính 4 ngày như thế , không có gì khác  .

À, ai ăn cỗ Tết trả lời dùm cho câu hỏi : Vậy chớ cỗ Tết .. cúng và ăn cỗ chính xác lúc nào ??

dongsong (07 02, 2007)


Nếu măm cỗ được cúng vào ngày 30 ( hoặc ngày 29 nếu năm thiếu) thì thường phải cúng trước 12g, nghĩa là trước ngọ ( nghe nói là nếu qua giờ đó thì ông bà tổ tiên đi ..tụ họp chỗ khác rồi  nên ko về được, làm năm nào ở nhà cũng tất tả đến ná thở cho Mẹ cúng kịp giờ).
Còn ngay khi vừa đúng giao thừa thì cúng 1 dĩa bánh mứt, thuờng ko thấy ai cúng món mặn vào lúc này.
Mùng 1, mùng 2, mùng 3 trên bàn thờ luôn phải có dĩa trái cây, bánh mứt, nhang phải được thắp liên tục.


Viết lời bình
bạn phải đăng nhập hoặc đăng ký để viết lời bình.

Copyright 2007. All Rights Reserved.
busy
  Bài mới
Bài cũ
<< trang trước                    trang tiếp>>

Nhà bếp

Nồi ống, nồi nước lèo cao
Nồi ống, nồi nước lèo cao

Add to Cart

MN4 - Muỗng canh nhỏ Sola
MN4 - Muỗng canh nhỏ Sola

Add to Cart

MN3 - Muỗng canh nhỏ
MN3 - Muỗng canh nhỏ

Add to Cart

Cặp muỗng nĩa Wallace
Cặp muỗng nĩa Wallace

Add to Cart

Ngoài chợ trời

Latest Message: 2 minutes ago
  • regalvn : bác CDSG dạo nầy vui vẻ thế !
  • regalvn : Iris ! hỏi để làm hay để ăn vậy ! muốn gửi bạn công thức làm ! nhưng chủ nhà đi vắng rồi có gửi bài nhưng ko có đăng ! chắc định cư ở brazil rùi ! Iris nên chờ nhé
  • regalvn : hi ! Iris có lẻ bạn phải có 1 chuyến về quê bạn để thưởng thức món bánh đúc lá dứa ở cần thơ của bạn rồi đó
  • cudat_sg : Hehe.., good to hear from you, bani.  Vậy là vẫn còn đẹp chán Smile .  Chưa 1 lần được gặp Ti Ti, không biết Chị Hai có đẹp không ?  Smile .
  • iristhanh : Sao tìm mãi không ra món bánh đúc ngọt lá dứa nhỉ? Nhớ là hôm trước có thoáng thấy thì phải, hôm nay tìm hoài không ra! sad
  • bani : hi cudat sg: hehe bani vẫn thế, hông hơn hông kém hehe
  • cudat_sg : Hi, Regalvn,  Ở mô mà lạnh rứa!  Tui đang chuẩn bị ươm chúng nó đây; hy vọng sẽ được rau xanh ăn cho đã (trâu già thích gặm cỏ non mà Smile .)
  • regalvn : cám ơn bác Cdsg nhiều! bên em thời tiết lạnh rồi ! nên ko gieo hạt được .rất mong vườn rau cũa nhà bác  xanh mát mắt trong mùa hè cũa vùng nắng ấm nhé bác CDSg ! mong bác có đầy đủ sức khỏe để tận hưởng hương vị nồng cay của cải mèo nhé !
  • cudat_sg : Hi, Regalvn,  Đã có Hột Cải Mèo Tây Bác rồi; chờ ý kiến của Regal.
  • cudat_sg : Nghèo như tui chắc rượu đế với cơm nguội cũng đỡ buồn há!
Please Login to shout..
Chúng ta có 155 khách và 1 thành viên trực tuyến
  • regalvn

Lời bình mới

  • Orange sandwich cookies
  • Hi Bác Rich, em thích bánh này, nhưng em không kiếm ra cái mn..
  • Sirup bắp, mạch nha
  • Ái chà! Đường fructose lại có nhiều trong trái cây mà em...
  • Dụ lịch và ẩm thức: An Giang
  • Nuôi cá với mật độ thế này thì ... tội nghiệp cho chn..
  • Về Trà Vinh ăn con chù ụ
  • Mấy năm trước đi công tác ở Quảng Ninh, Bãi Cháy đưṮ..
  • Khô cá hồi, Khô cá thu… cách làm khô cá các loại
  • LL cho HA xin hình máy sấy luôn nhe.. Tks..
  • Khổ qua rừng
  • Nếu như khổ qua rừng lên tới bàn tiệc rồi thì con ngĮ..
  • Du lịch và ẩm thực: Vĩnh Long
  • Vĩnh Long ơi.. Ước gì được cùng thuyền và mời cô 1 t...
  • Thịt bê
  • Mắc tiền nhưng ăn cũng không đậm đà như thịt bò.
  • Du lịch và ẩm thực, Tiền Giang
  • Món chuối quết dừa lạ dữ, nửa giống món ngọt, nữa ...
  • Vịt Kho Ngũ Vị
  • Nhìn cái ơ này hấp dẫn qua! wink
  • Hủ tiếu bà Năm Sa Đéc
  • Đọc bài này nhớ ba mình quá, ngày xưa ơi là xưa cuối t...
  • Bánh bao xíu mại – Cách làm bánh bao cho trắng, bông xốp
  • Hay quá, để bữa nào bắt chước theo cách Lan chỉ smiley
  • Nhu cầu năng lượng khẩu phần ăn hợp lý
  • Chà, bài này cũng hay nhưng thấy "phức tộp" quá! smiley
  • Khô cá sặc rằn - Đặc sản Cà Mau
  • Khô cá sặc thiệt là ngon, nhưng có lẽ ít người bị mê...
  • Về quê kháp rượu!
  • Chắc bài này là bài cuối dẫn từ SGTT qua, phải không bn..
  • Mùa thu với cốm Hà Nội
  • Chiều nay về sẽ xử gói cốm với mấy miếng chả cốm ...
  • Bí quyết ăn Tết ngon mà không... ngán
  • Mâm cơm ở trên ngon quá, thấy thèm thì làm sao mà ăn ít ...
  • Món Tết: Khô Bò mềm
  • Hi LL, đĩa thịt bò của bạn trông ngon quá ! Là bạn sấy...